Western Isles

Hebridean Mink Project

Ceangaileachan

Làraich Eòrpach - Natura 2000

Tha Obair-Lìn 'Natura 2000' a' gabhail a-staigh Roinnean Dìon Sònraichte (SPA's) fo Ordugh EÒin Fhiadhaich far a bheil iad a' cumai taic ri deagh àireamh de dh'eòin fhiadhaich agus an àrainnean; agus Roinnean Sònraichte Glèidhteachais (SAC's), fo Ordugh Àrainnean far a bheil iad a' cumail taic ri àrainnean, beathaichean no plàntaichean (a bharrachd air eòin) a tha annasach no ann an cunnart. 'S ùrrainn do chuid a dh'àitean a bhith nan SPA's agus nan SAC's.

Tha am briathrar 'Natura 2000' a' tighinn bho Ordugh Àrainnean Coimisean nan Roinn Eòrpa 1992, agus tha e a' samhlachadh glèidhteachais airson goireasan phrìseil nàdarra airson a' bhliadhna 2000 agus air adhart.
Tha an Ordugh Àrainnean a' tighinn bho Àrd-Choinneamh na Cruinne Rio 1992. 'S e prìomh thabhartas a tha seo bhon EC airson Co-Chruinneachadh Bith-Iomaidheachd a chuir air bhonn, a chaidh aontachadh aig còrr 's ceud gu leth dùthaich, agus a bhith ga stiùireadh ann an Alba, fear de na dleasdanasan as motha a tha aig SNH. Amas an Co-Chruinneachadh Bith-Iomaidheachd, an caochladh fiadhbheatha a tha beò air feagh an t-saoghal a dhìon le bhith a' sealltainn air àrainnean agus diofar bheathaichean. Mar sin, le bhith ag aithneachadh na roinnean sònraichte thathar a' faighinn nas fhaisge air beachd shaoghalta a choisinn tromh obair ionadal.

Bidh SPA's a dol tromh dà ìre:

Comasach - Far a bheil SNH a' dèanamh co-chomhairle as leth Riaghaltas na h-Alba le iomadh smuain nan daoine leis a bheil an t-àite, daoine a tha a còmhnaidh air an àite agus daoine le ùidh sam bith anns an àite, air an cruinneachadh agus an cuir gu Ministearan Pàrlamaid na h-Alba.
Seòrsaichte - Far a bheil Ministearan a' Phàrlamaid Albannach as dèidh beachdachadh air aithisg a cho-chomhairle, air tighinn gu co-dhùnadh an làrach a dhèanamh na SPA agus fios a leigeil chon a choimisean Eòrpach. A-mach bho 31 Am Màrt 2000 bha uile gu lèir 116 SPA ann an Alba.

Bidh SAC's a dol tromh trì ìrean:

Comasach - Far a bheil SNH a' dèanamh co-chomhairle as leth Riaghaltas na h-Alba le iomadh smuain nan daoine leis a bheil an t-àite, daoine a tha a còmhnaidh air an àite agus daoine le ùidh sam bith anns an àite, air an cruinneachadh agus an cuir gu Ministearan Pàrlamaid na h-Alba.
Tagraiche - Far a bheil Ministearan a' Phàrlamaid Albannach as dèidh beachdachadh air aithisg a cho-chomhairle, a'tighinn gu co-dhùnadh fiosrachadh mionaideach mun làrach a chuir chon a' choimisean Eòrpach airson aontachadh. A-mach bho 31 Am Màrt 2000 bha uile gu lèir 134 SAC ann an Alba.
Sònraichte - Aon uair 's a tha an làrach air a h-aontachadh aig an EC, tha i air a toirt air ais dhan stàite a dh'ainmich i airson a dearbhadh ron bhliadhna 2004. Thuige seo chan eil ginn SAC's air an sònrachadh an Alba. A thaobh riaghailtean lagh ge ta, bì làraich a tha a'dol tromh chùrsa an co-chomhairle air deiligeadh leotha mar làraich a tha air an sònrachadh.

SSSI's (Làraich Annasach a thaobh Eòlaidheachd)
'S ann fo chomhair Achd Fiadhbheatha 's Dùthcha Bhreatainn 1981 a bhitheas SNH, mar an dleasdanas, a' sònrachadh SSSI's. 'S e àitean eisimpleireach ann an Alba a th'unnda, àraidh airson am plàntaichean, beathaichean no an cuid àrainnean, an creagan no an cumaidhean talmhainn, no co-chomhlain sam bith dhiubh seo. Tha an leithid ann airson dèanamh cinnteach gu bheil daoine a bhitheas a tighinn gu co-dhùnaidhean mu na h-àitean - luchd-riaghlaidh an fhearainn agus iadsan a bhitheas gan coimhearlachadh - mothachal air ùidhean ar dualchas nàdarra nuair a bhitheas iad a' beachdachadh air dòighean obrach an fhearainn atharrachadh. Ann an cùrsa bhith ann an còmhradh le SNH, 's àbhaist do mholaidhean buailteach air cron a dhèanamh air an ùidh àraidh a bhith air an atharrachadh leis an dà thaobh ag aontachadh airson 's gum fagar nan làraich àraidh mar a tha iad. Ged nach eil SSSI's a dèanamh suas pàirt den obair-lìn Natura 2000 's e rùn an riaghaltais a th'ann gum feum roinnean air fearann ri'n seòrsachadh mar SPA, no air moladh dhan EC mar SAC's, a bhith air an còmharrachadh mar SSSI's airson 's gum faigh iad dìon fo Achd Fiadhbheatha 's Dùthcha Bhreatainn 1981.

Bidh SSSI's a dol tromh dà ìre:

Comharrachadh - Far a bheil fios air a leigeil gu daoine leis a bheil, agus daoine a tha a' fuireach air an fhearainn, Riaghaltas na h-Alba agus ùghdarrasan dealbhachaidh ionadal, gu bheil ùidh àraidh aig pìos fearainn agus carson, agus gu dè na gnothaichean a dh'fheumas iad comhairle mu dheidhinn.
Dearbhadh - Bidh SNH a' dèanamh seo taobh a-staigh 9 mìosan as dèidh comharrachadh.

Far a bheil gearrain a thaobh saidheans air a thogail an aghaidh comharrachadh, chan urrainn SNH an làrach a dhearbhadh gun comhairle fhaighinn an toiseachd bho Chomataidh SSSI's a toirt comhairle neo-eisimeil, buidheann a dh'ainmich Riaghaltas na h-Alba.

Còmhla ri comharrachadh an SSSI bidh liosta de dhòighean obrach buailteach air cron a dhèanamh air na comharraidhean cudthromach, a dh'innseas do luchd riaghlaidh nam fearainn mun a h-uile rud a dh'fheumas còmhradh a dhèanamh air an toiseachd le SNH. Bì mapa cuideachd air a thoirt seachad le iomradh air ùidhean saidheansail an roinn.

Leasachadh Eaconomaiceach agus Glèidhteachail

Còmhla ri inbhe SPA no SAC, tha iarrtas a tighinn airson measadh freagarrach a dhèanamh air a h-uile leasachadh a bhitheas air a mholadh 's an àm ri teachd a buntainn ri roinn Natura 2000. Tha seo airson dearbhadh de bhuaidh a bhitheadh aig leasachadh air a mholadh air ùidhean glèidhteachais nàdarra na roinn. Tha molaidhean airson roinnean glèidhteachais a chruthachadh, air dragh a chuir air luchd leasachaidh agus eile mu dheidhinn a bhuill eaconomach a dh'fhaodadh a bhith aca.

Airson na draghan seo a' lughdachadh, bidh SNH a' sireadh co-chomhairle bhrìgheil le luchd-leasachaidh cho tràth 's is urrainn mu na molaidhean aca agus airson comhairle saidheansail gu mionaideach a thoirt dhaibh. Tha seo airson dearbhadh a bheil an leasachadh a th'air a mholadh buailteach bualadh air ùidhean ar dualchas nàdarra agus dè as urrainn dèanamh mu dheidhinn. 'S a chuid as motha de chùisean, 's urrainn planaichean an atharrachadh tràth a seachnadh gearrainean a dh'fhaodadh tighinn suas mun leasachaidh.

SPA MÒINTEACH SCADABHAIGH

Tha an SPA seo a' còmhdach 4148 heactair de dh'Uibhist-a-Tuath agus air a dhèanamh suas de bhoglach fharsaing, monadh fliuch agus lochain fìor-uisge de dh'iomadh meudachd. Tha an làrach seo na dhachaigh do dh'àireamh àrd de leargain chaola a' gineadh. Gheibhear leargain dhubha cuideachd a' gineadh air an loch agus tha àireamhan sònraichte dhen dà shèorsa learga rim faighinn air an loch. A bharrachd air a sin tha an SPA a cumail taic ri cruinneachadh de dh'èoin mòinteach a' gineadh mar an fheadag bhuidhe, am pollaran, am fasgadair, a' mhèirneal agus an comhachag chluasach. Tha na h-eòin seo uile a nideachadh air talamh agus fo chunnart bhon mhionc. Tha fios ann gu bheil mionc air an làrach seo.

MACHAIR AGUS EILEANAN UIBHIST A TUATH

Tha an SPA seo air a' dhèanamh suas le coig sgìrean de mhachaire air àiteach, talamh croitearachd agus eileanan mu thaobh an Iar agus a Tuath de dh'Uibhist a Tuath agus cuid de thrì eileanan ann an Caolas na Hearradh. Tha seo a' còmhdach mu 4876 heactair. Tha an làrach cudthromach airson eòin a' gineadh, gu h'àraid a' bhothag, am pollaran agus an dreòghann agus cuideachd airson na h'àireamhan àrd de dh'eòin grunnachaidh mar a' churracag, am brìdein, an glùineach mòr, a' naosg agus buidhnean de dh'fhaolagan, steàrnain agus steàrnain beaga. Tha na h'àireamhan àrd de dh'eòin grunnachaidh a' nideachadh air talamh mar na faolagan agus steàrnain fo chunnart bhon mhionc. Chaidh mionc a' ghlacadh taobh a-staigh an SPA seo mu thràth.

SPA AIRD AGUS BORBH

Tha an SPA seo ri fhaighinn air taobh Siar Beinn a' Fhaoghla agus a' còmhdach 361 heactair. Tha e a cumail taic ri àireamh chudthromach den dreòghann a' gineadh. Tha an làrach air a dhèanamh suas le machaire agus talamh croitearachd le beagan de thalamh fliuch de choilleagan a tha cuideachd a toirt àrainn do dh'eòin grunnachaidh, faolagan 's steàrnain. Tha an SSSI air lochain taobh Siar Beinn a' Fhaoghla a cumail taic ri àireamhan de dh'eòin grunnachaidh agus eòin sealg a' gineadh. Aig an ìre seo tha clàran airson mionc bho Bheinn a' Fhaoghla air tighinn bho taobh Sear an Eilean ach bhitheadh an làrach seo fo chunnart nan sgapadh am mionc.

SPA MACHRAICHEAN AGUS LOCHAIN UIBHIST A DEAS

Tha sia roinnean de mhachaire air àiteach, talamh croitearachd, talamh fliuch agus monadh air taobh Siar Uibhist a Deas a' còmhdach 3352 heactair, a' dèanamh suas an SPA seo. Tha e cudthromach airson steàrnain beaga a' gineadh, a bhothaig, am pollaran, an dreòghann, agus cuideachd àireamhan àrda de luatharan glas agus bothagan 's a Gheamhradh. Mar làrach Uibhist a Tuath, tha àireamh àrd de dh'eòin grunnachaidh , faolagan agus steàrnain a' gineadh. Tha raon fharsaing de dh'eòin fhiadhaich sealg an-seo cuideachd a dh'fhaodadh a bhith ann an cunnart bhon mhionc.

SPA CILLE PHEADAR AGUS SMEIRCLEIT

Tha an SPA seo suidhichte dìreach a-staigh bhon chost aig ceann a deas Uibhist a Deas agus a còmhdach 380 heactair. Mar Aird agus Borbh, tha an sgìre air a dhèanamh suas de mhachaire air àiteach, talamh croitearachd agus talamh fliuch a tha cudthromach airson an àireamh chudthromach den dreòghann a' gineadh. Mar na laraich eile tha deagh àireamh de dh'eòin grunnachaidh an-seo mar a' churracag, agus an càm ghlas.

An Learga Chaol

Tha an learga chaol coltach ann am meudachd ri gèadh agus bidh iad a' gineadh air lochain beaga fìor-uisgeach agus a' biadhadh air a' mhuir. Tha mu naoi ceud pàidhear dhiubh a' gineadh an Alba le àireamhan àrd dhiubh anns na h-Eileanan an Iar, an Sealtainn agus an Arcaibh. Chan eil iad math air coiseachd air talamh agus mar sin bì iad a' nideachadh faisg air tràigh nan lochain agus tha na nidean aca buailteach tighinn fo bhuaidh tuiltean agus beathaichean eile. Tha iad fo dhìon sònraichte tromh ràithe an gineadh.

An Learga Dhubh

Tha na leargain dhubha beagan nas motha na leargain chaola agus tha iad a' gineadh air lochain fìor-uisge nas motha far am bidh iad cuideachd a biadhadh a mhòr chuid dhen ùine. Tha iad gu math tearc an Alba, 's gun ann dhiubh ach mu 150 -180 paidhear le àireamhan àrd anns na h-Eileanan an Iar agus an taobh a tuath na Gàidhealtachd. Mar an learga chaol tha na nidean aca buailteach tighinn fo bhuaidh tuiltean agus beathaichean eile 's iad a nideachadh faisg air an tràigh no air eileanan. Tha iad fo dhìon sònraichte tromh ràithe an gineadh.

An Dreòghann

Bha glaodh an eòin seo na fhuam eòlach air feadh Breatann nas lugha na ceud bliadhna air ais ach tha àireamhan a-nis air tuiteam air sailleibh dòighean tuathanais teann. Tha na dòighean tuathanais anns na h-Eileanan an Iar agus Eileanan bho thaobh an Iar Dheas Alba ag iallachadh gun anns na sgìrean seo a tha an t-eun diòmhair beag seo, coltach ri cearc, a tàmh. Bidh an t-eun a tadhal am Breatann as t-Samhradh agus a' geamhrachadh an Afraca a' nideachadh ann am feurach àrd. An-dràsta tha eadar 600-650 eun fireann a glaodh ann an Breatann agus còrr agus leth dhiubh sin a tàmh anns na h-Eileanan an Iar. Tha iad fo dhìon sònraichte tromh ràithe an gineadh.

Trilleachan-Tràghad

Eun-grunnachaidh beag le gob goirid agus pàtran dubh air a ceann a tha 's an trilleachan-tràghad. Bidh iad a nideachadh air tràighean cladaich fosgailte, talamh feurach goirid agus air talamh lom. Bidh iad a cruinneachadh còmhla nam bad mòr sa Gheamhradh agus a' biadhadh air tràighean gainmheach no làthach. Bidh an àireamh Bhreatannach de 10,000 paidhear a' gineadh mar as trice, air, no faisg air cladaichean, ach tha àireamh àrd dhiubh rim faotainn anns na h-Eileanan an Iar, gu h'àraid air talamh àitich a' mhachaire an Uibhist 's am Beinn a' Fhaoghla.

Pollaran

Eun grunnachaidh beag a tha 's a phollaran le gob fada agus brù dhubh. Bidh iad a gineadh thairis air taobh tuath agus Iar Bhreatann, mar as trice air monaidhean agus bogaich, le cuid air boglaich cladaich agus talamh feurach. Tha suas ri mìle paidhear dhuibh am Breatann le àireamh àrd dhiubh air bogaich Chataibh 's Gallaibh, an Leòdhas, agus air machaire fliuch Uibhist 's Beinn a' Fhaoghla. B'àbhaist an àireamh as àirde de an cuid nidean ann an roinn cearnan cilemeatair a bhidh rim faotainn air machraichean Uibhist ach tha an àireamh seo air tuiteam gu mòr anns an bliadhnaichean mu dhèireadh air sailleibh àireamh nan gràineagan. Tha pròiseict Eòin-grunnachaidh Uibhist an-dràsta fhèin a' coimhead air cùis nan gràineagan. Tha buaidh a' mhionc cuideachd a cuir ri ìoslachadh an àireamh a' gineadh.

Steàrnail

Bidh Steàrnail a dèanamh urad siubhal nan imrich na a' mhòr chuid de dh'eòin a siubhal gach bliadhna eadar bàrr 's bonn an t-saoghal. Am Breatann bidh iad a gineadh 's a chumantais gu Tuath agus an Iar gu h'àraid an Alba. Tha àireamhan àrd dhiubh rim faotainn an Sealtainn agus an Arcaibh. Anns na h-Eileanan an Iar seo an seòrsa steàrnain as cumanta a' gineadh ann, agus tha iomadach buidheann teann dhiubh stèidhichte air eileanan, cladaichean agus air talamh àitich a mhachaire, gu math tric le ceudan de nidean. Tha fianais ann gu bheil a mhionc a toirt buaidh air buidhnean den eun an Leòdhas 's na Hearradh agus tha rannsachadh air eileanan taobh deas Alba a sealltainn gu bheil mionc nan cunnart mòr de bhuidhnean steàrnail. Tha iad fo dhìon sònraichte tromh ràithe an gineadh.

Steàrnan

Tha Steàrnain gu math coltach ri Steàrnail ach tha iad beagan nas motha le gob dearg le oir dubh. Tha iad rim faotainn nas fhaide gu deas am Breatann ach gheibhear fhathast grunn cheudan dhiubh anns na h-Eileanan an Iar. Bidh iad a'gineadh ann am buidhnean, mar as trice air eileanan beaga agus anns na h-Uibhistean mar as trice air lochain mara an taobh Sear. Tha iad fo dhìon sònraichte tromh ràithe an gineadh.

Steàrnain Beaga

Tha Steàrnain beaga mu mheudachd smeòraich agus tha gob buidhe orra le oir dubh. 'S e seo aon de na steàrnain is annasaiche am Breatann agus bidh iad a' gineadh gu turr air tràighean gainhmheach. Anns na h-Eileanan an Iar, tha àireamh àrd den 120-130 paidhear dhiubh a nideachadh air machaire Uibhist agus Beinn a' Fhaoghla. Tha iad fo dhìon sònraichte tromh ràithe an gineadh.

Back